Wat doen wij?

Kruisbestuiving tussen theorie en praktijk
De samenwerking tussen NHL Hogeschool en Tjallinga Hiem levert goede mogelijkheden op voor kruisbestuiving tussen theorie en praktijk. De NHL is als hogeschool in de positie om de beschikbare wetenschappelijke kennis te vertalen naar praktijkkennis en vice versa. Tjallinga Hiem levert, als orthopedagogisch expertise- en behandelcentrum, beschikbare wetenschappelijke en praktijkkennis en biedt daarnaast een platform voor de verdere ontwikkeling en praktische toepassing van de beoogde kennis. Beide organisaties zorgen voor de verspreiding van kennis naar diverse sectoren die te maken hebben met de doelgroep. Met het lectoraat binnen de NHL komt de problematiek ván en de hulpverlening áán mensen met een licht verstandelijke beperking veel beter in beeld bij de aanstaande hulpverleners, onderwijzers en huidige studenten.

Maatschappelijk Maatwerk
Het lectoraat wil een bijdrage leveren aan maatschappelijk maatwerk bij Langdurig Problematische Gezinssituaties. Hieronder worden daarvan een aantal belangrijke onderdelen genoemd. De opsomming is niet uitputtend, in de loop van het lectoraat zal deze verder uitgebreid worden. Werken aan maatschappelijk maatwerk betekent:

Kiezen voor een brede context
Hulpverlening aan Langdurig Problematische Gezinssituaties vereist een systeemgerichte benadering. De context waarin het lectoraat zijn werk doet is die van het werkveld rondom een gezin: wonen, onderwijs, vrije tijd, werk en inkomen, welzijn, veiligheid, jeugdzorg en gezondheidszorg.

Aanpassen van heersende opvattingen
Hulpverlening aan gezinnen waar sprake is van langdurige problematiek vraagt een andere opvatting met betrekking tot de hulpverlening dan we gewend zijn in onze samenleving. Er is geen sprake van ‘scoren op korte termijn’, er zijn geen ‘snelle resultaten’ en ook is er niet altijd een ‘expliciete hulpvraag vanuit het gezin’. Dit laatste omdat wat de omgeving als een probleem ziet door het gezin niet als probleem wordt gezien of waarvan men vindt dat het probleem en de oplossing buiten het eigen gezin ligt.

Aanpassen van bestaande werkwijzes
Er is in de hulpverlening bij Langdurig Problematische Gezinssituaties vaak sprake van andere werkzame bestanddelen. Ten opzichte van de reguliere hulpverlening geldt veel meer het belang van een actieve en directieve houding van de hulpverlener, van een structurele en intensieve afstemming met alle betrokkenen (bijv. met school), van het zorgdragen voor voldoende (stimulerende) succeservaringen en van het daadwerkelijk beïnvloeden en ondersteunen in de systeeminteractie (hoe gezinsleden met elkaar en met anderen omgaan).

Onderscheid in (niet-) leerbaarheid
Bij de hulpverlening aan deze gezinnen is het essentieel dat er een onderscheid gemaakt wordt tussen ‘leerbare’ en ‘stabiliseerbare’ gezinnen. Het belang ligt vooral in het onderscheiden van de tweede categorie. Het (h)erkennen dat er sprake is van gezinnen die niet-leerbaar zijn, voorkomt het structureel overvragen van de betrokkenen. Bij overvraging is er, vanwege het voortdurend opdoen van faalervaringen, een sterk risico op toename van problemen en bovenal op het afhouden van hulp. Maatwerk betekent het nauwkeurig afstemmen op draaglast en (potentiële) draagkracht. Het onderscheiden in leerbare of stabiliseerbare gezinnen gaat daar aan vooraf.

Nadruk op goede matching
Het lectoraat streeft er niet naar een nieuw soort hulpverlening voor de doelgroep te ontwikkelen maar streeft naar het effectief gebruiken van bestaande mogelijkheden. Dit begint met het vergroten van de kennis van de praktijk. Kennis over goede matching tussen gezin en hulpverlener. De vragen die het lectoraat stelt zijn: wanneer is er sprake van een goede match? Wat zijn bij een goede match de kwaliteiten of kenmerken van de hulpverlener? Zijn deze overdraagbaar? Ook hierbij geldt het belang van het onderscheid in leerbare of stabiliseerbare gezinnen. De ervaring leert dat er bij deze categorieën verschillen zijn in de gestelde eisen aan de hulpverlener.

Gebruik maken van bestaande ‘krachten’
Een goede match met het gezin hoeft niet noodzakelijkerwijs vanuit een professioneel hulpverlener plaats te vinden. Ook hierin pleit het lectoraat voor het afwijken van de reguliere paden en te streven naar het effectief gebruik maken van bestaande mogelijkheden. In de praktijk blijkt dat er vaak iemand van buiten bij het gezin betrokken is die het vertrouwen geniet van de gezinsleden. Het lectoraat bepleit dat veel meer dan nu het geval is, gebruik gemaakt wordt van het bestaande sociale netwerk van het gezin. Hoe kan iemand die van buiten af reeds in het gezin actief is, betrokken en ondersteund worden bij de aanpak van de hulpvragen rond de probleemgebieden?